Dubieuze cijfers over ‘lastige lessen’ gaan eigen leven leiden

Bespreken leraren thema's zoals homoseksualiteit of Turkije in de klas? Gisteren rees het beeld dat ze daar op veel scholen niet aan durven, vandaag slingert de pendule in de media weer enigszins de andere kant op. Zo genuanceerd en tactvol als docenten gevoelige onderwerpen proberen aan te kaarten, zo achteloos en gemakzuchtig is soms de berichtgeving erover.

Het draait allemaal om een rapport van DUO Onderwijsonderzoek, niet te verwarren met de OCW-uitvoeringsorganisatie waar het niks mee van doen heeft. Het onderzoeksbureau verzamelde op verzoek van het Algemeen Dagblad via een online vragenlijst de mening van 2203 leraren en schoolleiders in het basis- en voortgezet onderwijs. Het rapport noemt de uitkomsten representatief, maar hoeveel vragenlijsten zijn uitgezet en hoeveel de non-respons bedraagt is, staat er niet in. De resultaten verschenen woensdagochtend op de voorpagina onder de kop: 'Leraar mijdt lastige lessen.

'Een op de negen docenten in het voortgezet onderwijs vermijdt gevoelige onderwerpen in de klas', luidt de openingszin. Als voorbeelden worden genoemd homoseksualiteit of de politieke situatie in landen als Rusland en Turkije. Verschillende media nemen dat nieuws dezelfde dag over. Overigens is nergens terug te vinden welke vakken die leraren dan geven. ‘Wiskundeleraren vermijden ‘lastig onderwerp’ integreren, grapte De Speld gisteren. In het basisonderwijs gaat het om slechts 4 procent.

'1 op de 9 leraren in het voortgezet onderwijs vermijdt gevoelige thema's'

Dat staat niet in het rapport.

De stelling waarop het percentage is gebaseerd luidt: 'Als gevolg van de toenemende segregatie binnen het onderwijs kunnen we op onze school bepaalde onderwerpen niet meer bespreken met leerlingen.' Dat gaat dus niet over het eigen gedrag, maar over de situatie op de school. Dat lijkt een futiliteit, maar is het niet. Over het aantal leraren dat gevoelige lessen vermijdt, zegt het niets. Het zouden er ook méér kunnen zijn.

De verhouding 1 op 9 is gebaseerd op 11 procent van de respondenten. Dat betreft niet alleen leraren, maar ook schoolleiders. In het rapport zijn de antwoorden verdeeld over een vijfpuntsschaal. Als je inzoomt op die 11 procent, zie je dat slechts 2 procent 'Helemaal mee eens' heeft ingevuld. De resterende 9 procent antwoordde het klaarblijkelijk minder stellige 'mee eens'.

Daarnaast leven er zorgen op school over de multiculturele samenleving. 'Integratie is mislukt' staat er boven een grafiekje op dezelfde AD-voorpagina, bedoeld om te illustreren dat ruim een kwart in het basisonderwijs en 39 procent in het voortgezet onderwijs deze stelling onderschrijft. Die strekking heeft ook het persbericht dat DUO Onderwijsonderzoek over haar eigen rapport doet uitgaan. Al gauw weerklinken de zorgen vanuit Den Haag, met voorop onderwijsstaatssecretaris Dekker die het 'niet normaal' noemt als een leraar op school niet voor zijn geaardheid durft uit te komen.

'Ruim een kwart in het basisonderwijs en 40 procent in het voortgezet onderwijs herkent het beeld de integratie mislukt is'

DUO Onderwijsonderzoek gaat in zijn persbericht kort door de bocht. Dat persbericht begint met deze zinnen: 'Het beeld dat vaak in de media wordt geschetst over ‘de mislukte integratie en toenemende segregatie in de samenleving’ wordt door veel scholen herkend. In het voortgezet onderwijs (VO) geeft 40% van de schoolleiders en 39% van de leraren aan dit beeld bij hun eigen leerlingen te herkennen. Ruim een kwart van de schoolleiders en leraren werkzaam in het basisonderwijs (PO: 28% en 26%) herkent dit beeld bij hun eigen leerlingen.'

In het rapport blijken die percentages gebaseerd op een curieuze driepuntschaal: Ja (helemaal of een beetje), Nee (helemaal niet) en Weet niet. Het eerste antwoord roept natuurlijk vragen op, want 'helemaal' en 'een beetje' liggen best een eind uit elkaar. Hoeveel procent van de respondenten het beeld 'helemaal' en hoeveel procent het beeld 'een beetje' herkent, is niet te achterhalen. 

En dan is er nog iets: de stelling bevat niet één maar twee beelden. Namelijk de toenemende segregatie en de mislukte integratie. Die twee bestaan los van elkaar: je kunt het eerste signaleren en het tweede niet. Door ze in de vraagstelling samen te voegen, weet je niet welk beeld de respondenten nou precies herkennen. 

Vandaag draait het beeld een beetje bij. De Telegraaf bericht over 'dappere docenten' die gevoelige thema's aansnijden in de klas. En de Volkskrant plaatst kritische kanttekeningen bij het onderzoek. 'In algemene zin is dit een flutonderzoek', aldus Peter Lugtig, hoofddocent methoden en statistiek verbonden aan de Universiteit Utrecht.

Liesbeth van der Woud van DUO Onderwijsonderzoek vindt dat de kritiek op het onderzoek wel meevalt, laat ze vanochtend per sms aan het Onderwijsblad weten. 'Heb ik kunnen weerleggen. Veel belangrijker zijn de uitkomsten. Gelukkig door Nieuwsuur en RTL Nieuws erg goed opgepakt gisteravond!'

'In de grote steden herkent meer dan de helft beeld van mislukte integratie'

Het rapport splitst de resultaten ook uit naar de vier grote steden. Daar is het beeld zorgwekkender dan landelijk. Dat past bij de verwachtingen. Maar het aantal respondenten per stad is erg beperkt, blijkt uit de toelichting in het rapport: Amsterdam (n=91), Den Haag (n=47), Rotterdam (n=54), en Utrecht (n=26). Achter het percentage leraren en schoolleiders die het beeld van de mislukte integratie herkennen, schuilen dus kleine aantallen. In Amsterdam gaat het om 52 van de 91 respondenten, in Den Haag 26 van de 47, Rotterdam 29 van de 54 en Utrecht slechts 14 van de 26.

maak site favoriet

Cookie wetgeving

Online cookiepolicy
De Nederlandse Telecomwet schrijft sinds 5 juni 2012 voor dat de gebruiker van websites op de hoogte moet zijn van het plaatsen en uitlezen van cookies. Een cookie is een bestandje met een tekenreeks dat bij uw bezoek aan een website naar uw computer wordt gestuurd en waarmee uw computer bij een volgend bezoek wordt herkend.

Welke cookies gebruikt de AOb?
1. Google Analytics
De website www.aob.nl en zijn subdomeinen plaatsen cookies die voortkomen uit het Google Analytics script dat op de website wordt ingeladen. Google Analytics is een hulpprogramma voor webstatistieken waarmee website-eigenaren inzicht kunnen krijgen in de manier waarop bezoekers omgaan met hun website. Door middel van Google Analytics proberen wij uw website bezoek zo gebruiksvriendelijk mogelijk te houden.

Meer informatie over cookies?
Op de volgende websites kunt u meer informatie over cookies vinden:
Consumentenbond: Wat zijn cookies?
Consumentenbond: Waarvoor dienen cookies?
Consumentenbond: Cookies verwijderen
Consumentenbond: Cookies uitschakelen
Deze site maakt gebruik van cookiesMeer informatieAccepteren